Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Zrozumiałem.
Gorzów Przystań

Lubuskie warte zachodu
 
 
 
 
Logowanie
 
 
 

nie jesteś zarejestrowany?
wpisz proponowany login i hasło, a przejdziesz do dalszej części formularza..
Willa, ul. Kazimierza Wielkiego 1

Budynek willi położonej przy ul. Kazimierza Wielkiego 1 wzniesiony został w 1903 r.
wg projektu Karla Edwarda Bengerta z Berlina (09.10.1902r.) i stanowił własność Carla Bahra - radcy miejskiego.
Rodzina Bahr to jeden z bardziej znanych rodów gorzowskich przełomu XIX/XXw., m.in. Max Bahr był właścicielem fabryki jedwabniczej.

Obiekt usytuowano przy Hohenzollernstr 1, na północnym krańcu ówczesnego miasta,
w przedłużeniu Neu Strasse, wytyczonej w 1878 r. Budynek zaprojektowany i wykonany jest wg wzorów tzw. secesji berlińskiej, nowego kierunku architektonicznego (1895-1907), stanowiącego sprzeciw architekturze mieszczańskiej nurtu historycznego.
Obiekt - w typie willi secesyjnej z ogrodem - ulokowany jest na peryferiach miasta i był siedzibą miejskiej burżuazji. Dla podkreślenia nowatorskich rozwiązań architektonicznych zaangażowano berlińskiego architekta Karla Bengerta, który był również autorem projektu willi przy Kustriner 107 (ob. Biblioteki Wojewódzkiej).

Jednocześnie z wybudowaniem willi wzniesiono po północno-wschodniej stronie domu mieszkalnego niewielki, dwukondygnacyjny budynek gospodarczy (stajnia).
W 1911 r. na obrysie pierwotnej werandy przymurowano ściany zewnętrzne, dostawiono drugą kondygnację i zwieńczono osobnym dachem wieżowym (mansardowym). W tym samym roku wykonano również nowe przyłącza wodno-kanalizacyjne.
W 1912 r. wybudowano przy szczycie południowym piwnicę na wino.

Wg Landsberg Adressbuh z 1914 r. właścicielem willi przy Hohenzollernstr 1 był Carl Bahr -
rentier, zaś w budynku mieszkali jeszcze Gustaw Brandt (ogrodnik) i Franz Hesschte (stangret).

Po II wojnie światowej budynek użytkowany był jako obiekt użyteczności publicznej, pierwotnie mieścił się tu Hufiec ZMP, następnie Przychodnia Rejonowa (Poradnia dla Dzieci); w latach 90-tych budynek został przejęty przez Urząd Miejski, użytkowany jest również przez Agencję Rozwoju Regionalnego.

Jest to budynek murowany (z niewielkimi fragmentami ścian ryglowych), podpiwniczony,
o zróżnicowanej formie architektonicznej, o rozczłonkowanej bryle, nakryty czterospadowym dachem z licznymi wystawkami, facjatkami i wieżyczkami. Analogiczne wille ulokowane są przy: ul. Sikorskiego 107, ul. Borowskiego 28 i ul. Kobylogórskiej 68.

Obiekt w typie willi secesyjnej jest o całościowo zachowanej formie architektonicznej,
o oryginalnej i urozmaiconej bryle, o malowniczej sylwecie ulokowanej wśród pierwotnego ogrodu (parku), z typowym dla obiektów secesyjnych kształtowaniem formy „od wewnątrz na zewnątrz”, gdzie elewacje, okna, dachy odzwierciedlają układ wnętrza. Częściowemu zatarciu uległo pierwotne rozplanowanie wnętrza przez liczne podziały i nowe przeprucia miedzy historycznymi pomieszczeniami; wymieniono większość stolarki wewnętrznej, zdewaloryzowano pierwotny wystrój, usunięto historyczne wyposażenia.

Willa zlokalizowana jest w północnej części miasta, przy ul. Kazimierza Wielkiego nr 1. Działka siedliskowa usytuowana jest między ul. Kazimierza Wielkiego (od wschodu)
i ul. Emilii Plater (od zachodu), na kilkumetrowym wyniesieniu terenu, z przyległymi
od zachodu ogródkami działkowymi i niewielkim jeziorem.
Parcela jest stosunkowo duża, przestronna, wieloboczna, ogrodzona od wschodu niskim murkiem z metalową siatką ujętą w ramy, zaś od północy siatką ogrodzeniową.
Wjazd jest od wschodu (od strony ul. Kazimierza Wielkiego), z dwoma wejściami
po jednobiegowych schodach.
Willa jest posadowiona w północnej części działki, zorientowana kalenicą do ul. Kazimierza Wielkiego, otoczona asfaltową alejką, z analogicznym podjazdem i parkingiem.
Po zachodniej stronie budynku usytuowany jest rząd współczesnych garaży blaszanych, dalej kilkumetrowa skarpa.
Południową część parceli zajmuje niewielki park, złożony głównie z drzew liściastych.

Budynek osadzony jest na ceglanych ławach fundamentowych, cokół jest również ceglany, licowany płytkami klinkierowymi. Stolarka okienna jest pierwotna, oryginalna,
o zróżnicowanych kształtach i formach w zależności od charakteru wnętrza.

Willa założona została na planie nieregularnego wieloboku o kształcie zbliżonym do czworoboku. Główne wejście do budynku umieszczone jest pośrodku ściany wschodniej; dodatkowe wejście umieszczone jest w ścianie północnej, zaś przy narożniku północno-zachodnim znajduje się wyjście na taras. Rzut budynku jest typowy dla secesyjnej formy architektonicznej, gdzie nieregularność obrysu stanowi odzwierciedlenie indywidualnego ukształtowania rozplanowania wnętrza.

Elewacje budynku są potraktowana równorzędnie, kształtowane w sposób indywidualny, zarówno pod względem formy, jak i dekoracji, na który składają się różnego rodzaju gzymsy, fryzy, opaski okienne, płyciny, okładziny, ornament secesyjny. Elewacje urozmaicają otwory okienne, głównie prostokątne. Elewacje budynku charakteryzują się dużą oryginalnością i urozmaiceniem, zaś wystrój stanowi przetworzenia stylów historycznych w duchu modernizmu oraz zgodnie z neoromantyczną ideologią.

Cechą charakterystyczną secesyjnych willi z pocz. XX w. było zgrupowanie pomieszczeń wokół największego, centralnego wnętrza i wąskiego korytarza. Wnętrza mieszkalne usytuowane były wokół hallu z reprezentacyjnymi schodami, zaś gospodarcze w obrębie korytarza i bocznej klatki schodowej. Analogiczny układ przestrzenny posiadała pierwotnie ewidencjonowana willa. Centralnym pomieszczeniem parteru był reprezentacyjny hall. Przy wejściu do hallu umieszczony był przedsionek i garderoba. Po południowej stronie hallu umieszczona była sypialnia oraz łazienka, a także gabinet. Po zachodniej części hallu znajdował się główny pokój mieszkalny z jadalnią (od północy) i werandą (od południa).
W północno-wschodniej części parteru willi umieszczona była boczna klatka schodowa
z przedsionkiem oraz kuchnia i dwie spiżarnie.

Obecne rozplanowanie wnętrza uległo częściowemu zatarciu w wyniku podziałów
i zagęszczenia pomieszczeń. W związku z adaptacją budynku dla potrzeb przychodni, wprowadzono nowe układy komunikacyjne. Pierwotne wyposażenie wnętrza zachowane zostało w stanie szczątkowym, co wiąże się ze zmianą funkcji i przystosowaniem obiektu do celów służby zdrowia. Spośród pierwotnego wyposażenia czytelny pozostaje wystrój hallu.
Budynek willi przy ul. Kazimierza Wielkiego 1 to wartościowy element historyczny secesyjnej zabudowy Gorzowa Wlkp.

Opracowanie: Anna Baran, Marzena Maćkała
Na podstawie materiałów udostępnionych przez:
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Zielonej Górze 
  Delegatura w Gorzowie Wlkp.
- Pracownię Miejskiego Konserwatora Zabytków 
  w Urzędzie Miasta Gorzowa Wlkp.
Fot. Sławomir Sajkowski

 
Kalendarz imprez
Sfinansowano w ramach Kontraktu dla województwa lubuskiego na rok 2004

Copyright © 2004-2017. Designed by studioPLANET.pl. Hosting magar.pl