Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Zrozumiałem.
Gorzów Przystań

Lubuskie warte zachodu
 
 
 
 
Logowanie
 
 
 

nie jesteś zarejestrowany?
wpisz proponowany login i hasło, a przejdziesz do dalszej części formularza..
Pałacyk (willa) PNTWG, ul. Kobylogórska 68

Budowla położona przy ul. Kobylogórskiej 68 wzniesiona została w 1 ćw. XX w. w typie willi parkowej, ulokowanej na przedmieściach Gorzowa. Brak informacji o właścicielach
i budowniczych obiektu (nie zachowały się Akta Policji Budowlanej).
Budynek posadowiono przy Kuhburger-Strasse, na miejscu historycznego „Krowiego Grodu”, w lewobrzeżnej części Gorzowa - na Zakanalu. Obszar dzisiejszego Zamościa
i Zakanala obejmował pierwotnie tereny bagniste, nie sprzyjające osadnictwu, choć od 1360 r. istniał tu kościół p.w. św. Jerzego.
Najbardziej wysuniętym na południe punktem osadniczym Gorzowa był „Krowi Gród” - folwark o charakterze obronnym. Początkowo należał do klasztoru Cystersów w Paradyżu, od 1370 r. stanowił własność miasta. Gród mieścił się nad starą Wartą, przy moście Mniszym.
Od XVI w. zmalało znaczenie wojskowe grodu, zachowując rolę gospodarczą. W XVIII w. usypano wokół folwarku szaniec obronny, którego ślady (nasyp + rowy) przetrwały
w miejscu, gdzie znajduje się willa.
Od 1958 r. budynek jest własnością Polskiego Towarzystwa Turystyczno Krajoznawczego, obecnie użytkowany jako Biuro Usług Turystycznych.

Ewidencjonowany obiekt usytuowany jest po południowo-zachodniej stronie ulicy Kobylogórskiej, na wysokości stawu, będącego częścią tzw. starej Warty. Willa posadowiona na froncie niewielkiego założenia parkowego (o charakterze krajobrazowym), ograniczonego w sposób naturalny ciekami wodnymi; stanowi jedyny element architektoniczny. Główny wjazd do zespołu jest od strony północno-zachodniej przez dwuskrzydłową bramę.
 
Budynek charakteryzuje się nieregularną, rozczłonkowaną bryłą, z licznymi ryzalitami, wystawkami, przybudówkami.
Elewacje rozwiązane w sposób dekoracyjny (za wyjątkiem szczytu płn.-wsch.), z użyciem historyzującego detalu architektonicznego; zdeterminowane są rozbudowaną (rozczłonkowaną) bryłą.
W sposób dekoracyjny zostały rozwiązane szczyty przybudówek i ryzalitów: schodkowa attyka z obdaszkiem i układem otworów; balustrada tarasu  z arkadowymi blendami; pseudoblanki wieńczące cylindryczną przybudówkę w narożniku zachodnim oraz ceglany fryz arkadowy; schodkowo-kostkowe gzymsy w ryzalicie frontowym.
Przed głównym wejściem jest niewielki daszek, o metalowej podstawie (wspornikach)
z bogatą ornamentacją metaloplastyczną. Walory estetyczne elewacji wiążą się również
z fakturą i kolorystyką ścian, tzn. zestawienie gładkiego, malowanego w kolorze piaskowym tynku, z ceglanym (o rdzawym kolorze) cokołem i gzymsami. Kominy zwieńczone są układem arkadowych otworów i obdaszkiem.

Ogród willowy, ul. Kobylogórska 68
Na przełomie XIX i XX wieku, w płd.-wsch. części Gorzowa istniały liczne, małe dobra ziemskie liczące po kilkadziesiąt hektarów gruntów rolnych.
Jednym z nich był tzw. „Krowi Gród” (niem. Kuhburg), położony w pobliżu
ul. Kobylogórskiej (Kuhburger Strasse), pomiędzy Gorzowem-Zamoście, a osadą Siedlice (niem. Seidlitz).
Na mapie topograficznej pochodzącej z lat 1891-1893 są już oznaczone granice „grodu”, usytuowanie pałacu - willi i budynków gospodarczych. Willa - siedziba właściciela -  zbudowana została poza podwórzem gospodarczym na terenie otoczonym z 3 stron wodą. Do willi prowadziła lokalna droga dojazdowa.
Teren wokół willi obsadzono drzewami i krzewami, stwarzając dla niej ochronę przed wiatrami od strony rozległych pól i podmiejskich łąk.
W 1929 roku dobra liczyły 61 ha gruntów i należały  do Hausa Siedke z Siedlic.
Po 1945 r. dobra upaństwowiono. „Krowi Gród” znalazł się w gestii Zarządu Wojewódzkiego PTTK i przez dłuższy okres pełnił funkcję Domu Wycieczkowego, później mieściło się tu Biuro Usług Turystycznych.
W 1994 roku willa wraz z ogrodem została zakupiona przez Polsko-Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki. Po remoncie, od maja 1995 roku znajduje się tam siedziba PNTWG.

„Krowi Gród” leży przy ul. Kobylogórskiej 68, w dzielnicy mieszkaniowej Zamoście,
w terenie o luźnej zabudowie mieszkalnej. Dojazd do „Grodu” prowadzi z ul. Kobylogórskiej w kierunku płd.-zach. wąską lokalną drogą o nawierzchni asfaltowej, obsadzoną pojedynczymi brzozami. Droga przechodzi przez betonowy most na głębokim rowie
i kończy się przed pałacem we wnętrzu ogrodu.

Willa usytuowana jest na polanie, otoczona różnowiekowymi drzewami rosnącymi na obrzeżach ogrodu. Ogród o pow. ok. 0,5 ha otacza z trzech stron woda: od wschodu - podłużny staw, stare koryto Warty; od północy i pn.-zach. - głęboki rów - strumień Kobylogórski. Granicę płd.-zach. ogrodu wyznacza płot z siatki na słupkach betonowych
i zwarte skupiny krzewów bzu, jaśminu i śnieguliczki. W zadrzewieniu występują rodzime gatunki drzew parkowych: wiązy, klony, wierzby, olsze, lipy, dęby, brzozy i buk oraz drzewa ozdobne obcego pochodzenia: kasztanowce, dęby czerwone, klon srebrzysty.
Na skarpach rowów pod okapem drzew rosną krzewy i podrost. Ogród nie ma szlaków spacerowych.
Ogród pozostaje w granicach z początku XX wieku. Zachował się pałac – willa, starodrzew, polana, stawy i rowy oraz most na drodze dojazdowej. Ogród zachował cechy małego ochronnego założenia krajobrazowego z początku XX w. ma duże znaczenie ekologiczne
w terenie zabudowy miejskiej.

Opracowanie: Anna Baran, Marzena Maćkała
Na podstawie materiałów udostępnionych przez:
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Zielonej Górze 
  Delegatura w Gorzowie Wlkp.
- Pracownię Miejskiego Konserwatora Zabytków 
  w Urzędzie Miasta Gorzowa Wlkp.
Fot. Sławomir Sajkowski

 
Kalendarz imprez
Sfinansowano w ramach Kontraktu dla województwa lubuskiego na rok 2004

Copyright © 2004-2017. Designed by studioPLANET.pl. Hosting magar.pl